VAMA hiến kế 'trói' ôtô nhập khẩu

Hiệp hội các nhà sản xuất ôtô VN (VAMA) vừa có văn bản bày tỏ lo ngại về tình trạng gian lận trong khai báo giá với ôtô nguyên chiếc nhập khẩu. Cơ quan này cho rằng ngày càng nhiều xe mới bị "hô biến" thành xe cũ tuồn về VN.
Đề nghị tăng thuế nhập khẩu ôtô lên 91%
Trong văn bản gửi Liên bộ Tài chính - Công Thương, Tổng cục Thuế và Tổng cục Hải quan, VAMA cho hay vài năm trước một số thành viên trong Hiệp hội từng bày tỏ quan ngại về hiện tượng gian lận của một số đơn vị nhập khẩu qua giá bán. Thế nhưng, các hành vi gian lận này không những giảm mà lại có xu hướng tăng lên trong thời gian gần đây. Nhà nhập khẩu cố tình làm hóa đơn thấp hơn nhiều so với giá bán thực tế ra thị trường để giảm tiền thuế phải trả.
VAMA dẫn chứng giá xuất xưởng chiếc Matiz AT đời 2009 là 6.065 -7.027 USD. Các doanh nghiệp nhập khẩu khai báo giá với hải quan là 2.700 - 3.000 USD và bán ra thị trường với giá 11.800 - 14.900 USD. Tuy nhiên giá thực tế ghi trên hóa đơn chỉ 10.400 USD.
VAMA lo thị phần xe nhập khẩu sẽ tăng vượt qua lượng xe lắp ráp trong nước. Ảnh: Hoàng Hà.

Một ví dụ khác được VAMA đưa ra là chiếc Hyundai Santa Fe 2188cc, dieselA đời 2009, giá xuất xưởng là 20.434 - 26.238 USD. Các doanh nghiệp nhập về VN và khai báo với giá 11.954 USD, bán ra thị trường với giá 48.900 USD, trong khi giá thực tế ghi trên hóa đơn chỉ 29.340 USD. Tình trạng làm giá tương tự cũng xảy ra với các dòng xe nằm trong diện khảo sát của VAMA như Kia Morning, Hyundai Getz, Matiz Van…
VAMA cho rằng xe nhập khẩu cả mới lẫn cũ đang bị "làm giá", doanh nghiệp cố tình khai thấp hơn so với thực tế để trốn thuế. Trong các dòng xe được VAMA tiến hành khảo sát qua các năm 2007, 2008 và 2009 cho thấy giá năm nay luôn luôn thấp hơn so với năm trước. Hậu quả là Nhà nước mất nguồn thu thuế nhập khẩu, sau đó là thuế tiêu thụ đặc biệt và VAT. Nghiêm trọng hơn, thị phần của xe nhập khẩu nguyên chiếc có thể tiếp tục tăng lên, ảnh hưởng tiêu cực đến ngành công nghiệp ôtô trong nước.
Qua khảo sát của mình, VAMA dẫn chứng, dòng xe Hyundai Santa Fe mới nguyên chiếc giá khai báo năm 2007 là 12.000 USD, 13.300 USD và 13.900 USD thì đến năm 2008 giá còn 11.000 USD, 12.000 USD và 13.000 USD. Đến năm 2009 giá khai báo giảm xuống còn 10.050 USD, 11.500 USD và 12.000-12.600 USD.
Tương tự dòng xe cùng chủng loại trên thuộc hàng đã qua sử dụng lại có giá khai báo năm 2007 là 4.500 USD, 5.000 USD và 10.500 USD thì đến năm 2008 giá còn 6.000 USD, 7.000 USD và 8.000 USD. Đến năm 2009 giá khai báo giảm xuống còn 6.500 USD và 7.300 USD...
Theo VAMA cho rằng đã đến lúc cần phải kiểm soát chặt hơn các hoạt động nhập khẩu để hạn chế hiện tượng gian lận qua giá. Hiệp hội này khẳng định, ngày càng nhiều ôtô mới nhập khẩu nguyên chiếc được nhập về Việt Nam dưới dạng xe đã qua sử dụng.
Hiệp hội các nhà sản xuất ôtô VN cho rằng hiện tượng này nếu tiếp tục tái diễn, chẳng mấy chốc thị phần xe nhập khẩu sẽ vượt qua thị phần xe lắp ráp trong nước. Và với lượng xe nhập khẩu dự báo tăng khoảng 45% trong năm 2009 không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngành công nghiệp mà còn làm thâm hụt thương mại lớn có thể xảy ra từ năm 2018 trở đi.
Từ những quan ngại trên, VAMA đề nghị cơ quan chức năng cần có biện pháp ngăn chặn gian lận thương mại. Hiệp hội sẵn sàng cung cấp số khung số máy, tên thương hiệu, nhà sản xuất, giá bán… để cơ quan chức năng làm căn cứ để tính giá.

Ôtô nhập khẩu kêu oan

Giải pháp hạn chế xe nhập của VAMA không nhận được ủng hộ từ phía cơ quan chức năng. Trong bối cảnh khách hàng còn xếp chờ đến lượt mua xe, giải pháp "trói" ôtô ngoại bị coi là đi ngược với quyền lợi người tiêu dùng.

Hiệp hội các nhà sản xuất ôtô VN (VAMA) vừa gây sốc dư luận bằng văn bản gửi Liên bộ Tài chính - Công Thương tố cáo xe nhập khẩu có nhiều biển hiện gian lận trong việc khai báo giá tính thuế, phù phép để xe mới biến thành xe cũ và lách thuế. Cơ quan này đề nghị được cung cấp dữ liệu liên quan đến số khung, số máy, nguồn gốc xuất xứ để cơ quan chức năng căn cứ vào đây để phát hiện các trường hợp trốn thuế. VAMA cũng bày tỏ quan ngại rằng thị trường ôtô nhập khẩu đang trên đà khởi sắc và nếu không có biện pháp hạn chế, chẳng mấy chốc thị trường xe nội sẽ bị lấn át bởi xe ngoại.
Các nhà nhập khẩu khu vực phía Nam thừa nhận có hiện tượng một số doanh nghiệp khai giá thấp hơn thực tế để "lách thuế". Tuy số lượng không nhiều, chỉ là chuyện "con sâu bỏ rầu nồi canh". Dĩ nhiên với những trường hợp như vậy cơ quan chức năng cũng cần có biện pháp ngăn chặn để làm trong sạch thị trường, tạo sân chơi bình đẳng giữa các doanh nghiệp.
Giới nhập xe Hà Nội tỏ ra bức xúc nhiều hơn với nhận xét của VAMA. Theo họ, tiếng là doanh nghiệp được quyền kê khai giá và giá tính thuế phải căn cứ trên khai báo của doanh nghiệp, song phần lớn các trường hợp họ đều không giành quyền chủ động như vậy. Phần lớn giá khai báo xe nhập về đều khá sát ngưỡng giá của hải quan và khi tham vấn, đều phải tuân thủ mức mà hải quan cho là đúng. Vì vậy, những thông tin mà VAMA cho rằng xe nhập khẩu đang gian lận thuế qua giá là phiến diện và không có cơ sở.
"Nếu nói giá tính thuế xe nhập thấp, VAMA nên hỏi lại hải quan, chứ không phải doanh nghiệp. Vì dù doanh nghiệp có muốn khai giá thấp, cũng không được chấp nhận nếu giá hải quan khảo sát cao hơn", một doanh nghiệp nhập xe tại Hà Nội nói.
Theo các quy định quốc tế mà Việt Nam tham gia, việc áp giá tính thuế hàng hóa nhập khẩu phải tôn trọng khai báo của doanh nghiệp. Theo đó, giá tính thuế nhập khẩu là giá thực tế giao dịch trong môi trường cạnh tranh bình thường do doanh nghiệp khai báo với cơ quan hải quan. Trong thời hạn 5 năm, nếu cơ quan hải quan phát hiện doanh nghiệp có gian lận thì sẽ điều tra, xác định lại giá tính thuế. Khi ấy hải quan sẽ căn cứ vào biểu giá của mình để tính toán lại giá để áp thuế cho doanh nghiệp, đồng thời truy thu các khoản còn thiếu.


Lượng xe nhập khẩu đang có xu hướng tăng lên. Ảnh: Hoàng Hà.

Lãnh đạo cấp cao của Tổng cục Hải quan trao đổi với VnExpress.net cũng cho rằng các kiến nghị của VAMA là chưa khả thi và không có cơ sở, nhất là trong bối cảnh, giá xe ở VN đang quá cao và vẫn xa tầm với của đại bộ phận dân chúng.
Ông cho hay VAMA có tới 11 liên doanh nhưng lượng xe sản xuất trong nước vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng, trong khi đó, xe nội được ưu ái rất nhiều về thuế. Không ít khách hàng phải chờ đợi hàng năm trời mới có xe, thậm chí có người phải chi tới vài nghìn USD cho đại lý mới mong có được một chiếc như ý. “Khi giá xe nội còn cao, chất lượng chưa được khẳng định, sản xuất chưa đáp ứng được nhu cầu thì việc kiến nghị hạn chế xe nhập là rất khó được chấp nhận”, vị quan chức này nói.
Liên quan đến việc VAMA “tố” một số nhà nhập khẩu trốn thuế, vị quan chức này cho rằng để chứng minh doanh nghiệp nào đó gian lận cần phải có rất nhiều chứng cứ chứ không thể nói chung chung. Bên cạnh các dữ liệu như số khung, số máy, năm sản xuất, giá xuất xưởng do nhà sản xuất cung cấp, hải quan phải có hợp đồng gốc, giấy chuyển tiền… mới đủ cơ sở kết luận doanh nghiệp nào đó có gian lận thương mại hay không.
Gần 1.000 ý kiến độc giả gửi về VnExpress.net đều cho rằng cạnh tranh là lành mạnh, việc xe ngoại về thị trường ngày càng nhiều cho thấy chính sách thuế đã ở mức hợp lý và vẫn có cửa để hàng nhập về.
Nhiều độc giả cũng nhấn mạnh việc hạn chế gian lận thuế là trách nhiệm của cơ quan chức năng. Công việc của các liên doanh là sản xuất hàng hóa đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng và cân nhắc giá bán cho phù hợp. Xe ngoại sẽ thực sự là sức ép nếu ôtô trong nước không nâng cao chất lượng và vẫn hét với giá trên trời.

Hồng Anh


VAMA bị 'tố' ngược


Giải pháp "trói" xe ngoại không những không nhận được sự ủng hộ của dư luận mà Hiệp hội các nhà sản xuất ôtô VN (VAMA) còn bị tố ngược "lạm quyền" và đang bán xe hơi cho người tiêu dùng với giá trên trời.
Đại diện một hãng nhập khẩu ôtô có tiếng ở Hà Nội cho rằng xe nội được ưu ái quá nhiều về chính sách song lại không phát huy được vai trò của mình. "Các liên doanh trong nước mới chỉ dừng ở trình độ lắp ráp chứ chưa phải là sản xuất, vậy thì cớ sao không thể xe nhập khẩu chính hãng được cạnh tranh trực tiếp để giá bán trong nước được dễ thở hơn", vị đại diện này nói.
Ông cho biết dù nhiều loại xe cùng chủng loại, mẫu mã như nhau nhưng giá xe nội không rẻ hơn xe ngoại là bao. Chẳng hạn một chiếc Camry bán tại Việt Nam giá 54.000 USD trong khi tại Mỹ giá bán vào khoảng 20.000 USD. Chiếc Camry nhập về VN, sau khi cộng thêm các loại phí, thuế, giá bán ra thị trường vào khoảng 57.000 USD, đắt hơn xe nội 2.000-3.000 USD.


Giá xe VN được xếp vào hàng đắt của thế giới. Ảnh: Hoàng Hà.

Hiện nay, các hãng xe trong nước chỉ đóng thuế linh kiện vào khoảng 23-25%, trong khi thuế nhập khẩu xe nguyên chiếc đóng thuế với mức 83%. Như vậy, xe nội được ưu ái tới gần 60% thuế, nếu tính chi phí cho mỗi chiếc xe thêm 25% thì xe nội có cơ hội giảm giá bán tới 25%. "Được hưởng ưu ái như vậy, nhưng giá xe của VAMA vẫn cao chứng tỏ giá của họ có vấn đề. Xe của liên doanh sản xuất không đáp ứng đủ nhu cầu mà loại đề xuất hạn chế xe nhập khẩu là vô lý", chủ doanh nghiệp này nhận xét.
Trao đổi với VnExpress.net, ông Phạm Anh Tuấn, Thư ký VAMA khẳng định kiến nghị của Hiệp hội không nhằm hạn chế xe nhập khẩu mà muốn hạn chế tình trạng gian lận thương mại trong khai báo giá, giúp làm trong sạch thị trường, để các hãng xe được cạnh tranh bình đẳng. Hiện nay, thuế xe nguyên chiếc đã ở mức khá cao 83% nhưng ôtô vẫn về thị trường với số lượng hơn cả thời điểm thuế nhập khẩu ở ngưỡng 60%. Điều này cho thấy tình trạng gian lận thuế qua giá có xu hướng tăng lên.
Lý giải về chuyện người tiêu dùng VN đang phải mua xe sản xuất với giá trên trời, ông Tuấn cho rằng xe trong nước đang phải gánh rất nhiều các loại thuế và chi phí. Do vậy, muốn xe giảm giá thì chính sách thuế phải thay đổi và số lượng xe tiêu thụ trong nước phải tăng lên. Ông Tuấn cho rằng cơ sở để giá xe trong nước phụ thuộc vào các yếu tố, gồm sản lượng tăng, nội địa hóa nhiều và giảm các loại thuế như linh kiện, tiêu thụ đặc biệt và VAT...
Trên thực tế, đây không phải lần đầu tiên VAMA đề xuất các giải pháp hạn chế xe nhập khẩu và xin được hưởng các chính sách ưu đãi thuế dù lượng xe bán ra của các liên doanh cứ đều đều tăng trong các tháng và có lúc đã ở ngưỡng cháy hàng. Chẳng hạn trong tháng 8, lượng xe bán ra của các thành viên VAMA đạt 10.555 xe, tăng 31% so với cùng kỳ năm 2008. Trong đó xe con đạt trên 3.000 chiếc tăng gấp đôi so với cùng kỳ, tăng tới 887 chiếc so với tháng 6 và tăng 336 chiếc so với tháng 7.
Thế nhưng, VAMA vẫn không hài lòng với kết quả đạt được. Hiệp hội này vẫn có văn bản đề nghị cơ quan chức năng cho phép tiếp tục kéo dài thời gian giảm, giãn các loại thuế, phí đối với ôtô. Theo VAMA, thị trường ôtô năm 2010 khó có thể dự báo bởi phụ thuộc vào tình hình kinh tế chung, chính sách thuế và yếu tố tâm lý của khách hàng. Cơ quan này còn “dọa” nếu các loại ưu đãi thuế hết hiệu lực vào cuối năm 2009 như kế hoạch đề ra ban đầu thì thị trường 2010 sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề khi giá xe đột ngột tăng trở lại.
Giới chuyên gia nhận xét, thời gian qua công nghiệp ôtô luôn nhận được sự ưu ái của các cơ quan chức năng về cơ chế chính sách nhằm thúc đẩy tỷ lệ nội địa hóa để có một ngành công nghiệp ôtô thực sự. Tuy nhiên, những gì mà các doanh nghiệp làm được vẫn mới chỉ dừng ở lắp ráp ra chủ yếu còn việc gia tăng tỷ lệ nội địa hóa trên các sản phẩm vẫn chỉ thực hiện ở mức khá khiêm tốn.
"Do vậy, đã đến lúc cần phải xem lại chính sách ưu ái đối với xe nội trong bối cảnh giá ôtô trong nước quá cao và người dân còn phải xếp hàng chờ mua xe như thời bao cấp", một chuyên gia kinh tế nói.

Hồng Anh