Trên đảo, có hàng vốc chuỗi “ngọc trai” được bày bán chung với cá khô, nước mắm giá bèo bọt chỉ trên dưới 100.000 đồng. Nhưng lại có từng viên ngọc trai được bày biện cẩn thận trong tủ kính, giá đến cả nghìn USD.

Ngồi trên chuyến bay ra Phú Quốc, tôi đọc sơ về ngọc trai trên đảo: Loại nhuyễn thể trai, sò có một phản xạ tự nhiên khi có vết thương trong quá trình sinh sống là bao bọc xà cừ quanh vết thương,đặc biệt là khi bị các dị vật như hạt cát, mẩu đá lọt vào cơ thể chúng.

Ở trong nội tạng con vật, dị vật ấy được bồi đắp dày dần theo năm tháng và to lên, gọi là ngọc trai. Màu sắc của ngọc trai thường giống như màu vỏ gần lớp ngoài cùng vỏ cứng của con trai vì thế nếu là điệp có vỏ đen thì sẽ cho viên ngọc trai đen, nếu là điệp hồng thì sẽ cho những viên ngọc màu hồng và đa số là ngọc màu xà cừ trắng ánh sắc cầu vồng.


Lộng lẫy khi bày trong tủ kính. (Ảnh: Duy Linh)

Trong hầu hết các tour du lịch trên đảo, đều có phần “thăm quan các cơ sở nuôi cấy ngọc trai”. Chúng tôi cũng không phải ngoại lệ, buổi sáng đặt chân tới Phú Quốc, thì buổi chiều xe đến liền, đưa đi tham quan một cơ sở dạng này.

Bụi đỏ đuổi sau lưng chúng tôi, chiếc ôtô chạy vèo vèo trên con đường mà hai bên “đều đã được qui hoạch thành khách sạn 5 sao” (theo lời anh tài xế) cỡ 20 phút thì dừng lại trước một căn nhà lợp lá dừa đứng chơ lơ.

Đã thấy 2 chiếc ôtô khác thả khách đậu sẵn, nghe nói mỗi xe đưa khách du lịch đến đây đều được từ 100-200.000 đồng tuỳ theo xe lớn, nhỏ. Ngoài ra, nếu như khách du lịch chịu mua ngọc, tài xế còn được hưởng thêm phần trăm (%).

Giá cả thì vô chừng. (Ảnh: Duy Linh)

Bên trong có vài chục khách du lịch chen chúc xung quanh mấy chiếc tủ kính bày chuỗi hạt hoặc viên ngọc trai riêng lẻ, hỏi han ầm ĩ. Đại loại là những câu tương tự như: Làm sao phân biệt được ngọc thật, giả? Có bảo hành không? Sao viên này to hơn lại rẻ thế? Sao lắm màu thế, màu nào “hot”?...

Mấy cô bán hàng mặc áo dài vừa trả lời vừa thoăn thoắt lấy ngọc ra cho khách xem. Giá cả thì ngay trong một chiếc tủ kính đã khác nhau: Có viên ngọc giá chỉ 500 nghìn đồng, viên khác lên tới 8.5 triệu đồng….Rốt cuộc, hầu như chẳng vị khách nào chịu xuống tiền, quay ra ngó những tấm ảnh về ngọc trai và hàng loạt bằng khen cơ sở nuôi cấy trai treo trên vách nhà.


Công nhân đang cạy trai lấy ngọc. (Ảnh: Cao Minh)

Gần “cửa hàng trưng bày sản phẩm” là khu khai thác trai. Ít khách du lịch mò xuống khu vực này vì mùi tanh của trai và bẩn. Ngay cửa khu khai thác đã có thể trông thấy các lồng đựng trai bằng nhựa. Các lồng trai này xếp chồng lên nhau, tựa như vỉ trứng gà vậy.

Chui vào trong, chợt thấy mùi tanh nồng của trai bốc lên mũi: Quanh hai dãy bàn chất hàng đống trai có khoảng hai chục công nhân đứng làm việc. Ai nấy đều phải đi ủng, đội nón, tay thoăn thoắt dùng dao cậy miệng trai lấy ngọc, thịt quăng một bên. Những con trai trông không to nên ngọc có vẻ nhỏ hơn nhiều so với những viên được bày trong tủ kính.


Một công nhân giơ con trai vừa cạy. (Ảnh: Cao Minh)

Chợ đêm gần Dinh Cậu là một địa chỉ để ăn uống và thăm quan buổi tuối. Ngọc trai ở đây cũng được bầy bán ê hề: trên xe đẩy, quán ven đường.

Lúc chiều, nhìn trong tủ kính của cơ sở nuôi cấy ngọc trai còn cảm thấy viên ngọc có giá trị, ra chợ thấy ngọc trai hao hao…ngọc nhựa, bởi người bán hàng cầm cả vốc đưa lên mời, giá thì bèo bọt: Chỉ vài chục nghìn đồng cho một chiếc vòng đeo tay trẻ con, vẫn nói là ngọc trai Phú Quốc.

Chị Thanh - bán hàng ăn ở đầu chợ cười giải thích khi bị chúng tôi thắc mắc về mấy chuỗi ngọc trai giá bèo ấy: “Còn không được là ngọc giả mấy chú ơi, ngọc trai giả bây giờ người ta làm kỳ công lắm: xay vỏ trai ra rồi dùng máy ép lại thành viên. Mấy cái đồ quỉ này là hàng Tàu đó”.

“Trên đảo Phú Quốc giờ chỉ có hai cơ sở nuôi cấy ngọc trai. Một cơ sở nuôi cấy ngọc trai trước đây của người Nhật tại thị trấn An Thới, hồi năm 1997 thì mấy người Nhật bỏ về nước. Sau đó một ông đã mua lại toàn bộ cơ sở này, thuê cả chuyên gia người Nhật lo kỹ thuật nuôi cấy. Một cơ sở khác do một công ty của người Úc nuôi cấy ngọc trai từ nhiều năm qua nhưng hoạt động cầm chừng…”- chị Thanh cho hay.

Cả đống ngọc trai vừa cạy ra, phần lớn cỡ nhỏ, đủ các màu (Ảnh: Cao Minh)

Cơ sở ngọc trai thứ thiệt hiếm thế, chẳng trách sao ngọc trai Trung Quốc, ngọc trai giả, ngọc trai kém chất lượng được bày bán khắp nơi. Từ những nhà dân gần khu vực cửa sân bay Dương Đông,chợ Dương Đông, chân chùa Hùng Long Tự cho đến các quầy lưu niệm trong mỗi khách sạn.


Con trai lúc mới vớt từ biển lên. (Ảnh: Cao Minh)

Thậm chí, mấy cửa hàng tạp hoá, đồ khô đối diện với di tích nhà lao Cây Dừa Phú Quốc cũng bày bán, treo ngọc trai lủng lẳng cạnh mấy túi mực khô, tôm khô; hoặc để cẩu thả ngay bên cạnh mấy chai nước mắm, túi hạt tiêu…. Càng đi nhiều địa điểm lại càng thấy mông lung về giá cả ngọc trai.

Có một qui định chung của rất nhiều những cửa hàng bán ngọc trai trên đảo Phú Quốc là chuỗi hạt đã cầm ra khỏi cửa hàng thì miễn đổi lại.

Điều ấy càng làm khó thêm cho khách du lịch lần đầu đặt chân lên đảo vốn đã bị lạc vào “mê trận” giá cả ngọc trai.

Và ngay bản thân nhiều chủ cửa hàng bán ngọc trai lâu năm, công ty có tiếng trên đảo cũng phải than phiền về tình trạng “vàng thau lẫn lộn” hiện nay. Bởi vì, chính điều ấy đã làm ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của họ, của danh tiếng ngọc trai Phú Quốc.


  • Đỗ Minh