Giấy khai sinh là cơ sở cuộc đời đối với mọi người. Thế nhưng mỗi năm có hàng triệu trẻ em không được đăng ký khai sinh, lấy đi của chúng sự quan tâm y tế và giáo dục và cả nguy cơ bị lạm dụng.

Cô bé 5 tuổi người Blivia này là một trong 40 triệu trẻ em được giúp đỡ đăng ký giấy khai sinh. (Ảnh: BBC)Cô Awawou người Cộng hoà Togol đã trải qua thời kỳ khó khăn nhất của tuổi thơ ấu để được học hành. Sau những năm tháng gian nan, đến lúc tham gia kỳ thi ở trường thì cô phát hiện mình không thể tham dự cuộc thi vì không có giấy khai sinh.
Bố mẹ cô đã qua đời khi cô còn nhỏ và cô đã không được đăng ký giấy khai sinh khi chào đời. Vì không có giấy khai sinh cô đã mất một năm buôn lậu lặt vặt để kiếm đủ 10 đô la mua một tờ giấy khai sinh cho kỳ thi của cô. Hiện đã 18 tuổi, cô mơ ước trở thành người thợ may.
Awawou hiện là một trong số nửa tỉ trẻ em được ước tính là không có giấy khai sinh. Người ta cho rằng ít nhất khoảng 51 triệu trẻ sơ sinh mỗi năm chưa đăng ký giấy khai sinh.
Không đăng ký thì thật khó để có được những dịch vụ thiết yếu như chăm sóc y tế, giáo dục và hỗ trợ phúc lợi, tổ chức quyền trẻ em Plan International cho biết.
Việc không có giấy khai sinh cũng phủ nhận quyền bầu cử và các hỗ trợ pháp lý.
Trẻ em không giấy tờ lý lịch nào rất dễ bị xâm hại và đối xử tồi tệ, chẳng hạn như nạn buôn người bất hợp pháp và mại dâm, bị cưỡng ép tảo hôn hoặc trở thành những binh sỹ “nhí”. Tổ chức Plan International nhấn mạnh thêm.
Tuy nhiên, vấn đề này nay đã thay đổi đối với khoảng 40 triệu người ở 32 quốc gia hơn 5 năm qua, nhờ chiến dịch Đăng ký Khai sinh Toàn cầu (UBR) của tổ chức Plan International.
Các chuyên gia từ khắp thế giới, từ các chính phủ, các tổ chức phi chính phủ và các trường đại học đã tập trung về London trong 2 ngày hội nghị để thảo luận về chiến dịch của Plan International, đồng thời xem xét cách thức để tiếp tục công việc.
“Kết quả hội nghị đạt hai mục đích” Nadya Kassam, người đứng đầu bộ phận Luật sư Toàn cầu của Plan nói.
“Chúng tôi thực sự muốn mọi người hiểu về thông lệ liên quan đến giấy khai sinh. Chúng tôi muốn họ nhận ra những gì chúng tôi làm và làm theo.
“Vẫn còn hàng triệu trẻ em hàng năm không được đăng ký khai sinh. Chúng tôi thực sự muốn mọi người hợp tác để tiến hành đăng ký khai sinh toàn cầu. Plan không thể làm điều đó một mình. Những người tham dự đó sẽ có nguồn lực, công nghệ và thực tiễn để thực hiện điều đó”.
Tảo hôn
Bà Nathalia Ngende đã giúp đăng ký khai sinh hơn 7.000 người ở Cameroon, trong đó có 300 người Baku lang thang nay đây mai đó.
Có một số lý do khiến nhiều người không đăng ký khai sinh, trong đó có sự thiếu hiểu biết về thủ tục pháp lý hay đơn giản vì đường đến một trung tâm đăng ký là quá xa.
Nhiều trẻ em ở các vùng nông thôn Cameroon vẫn có thể đi học như Awawou, những rắc rối vẫn xảy ra khi các em tham gia kỳ thi.
“Kỳ thi công khai chỉ có thể áp dụng với một giấy khai sinh, vì vậy nhiều trẻ em rời khỏi trường học vì lý do này mà không có chứng chỉ”, bà Ngende nói.
Trẻ em cũng cần giấy khai sinh để được tiêm chủng vac xin. Tài liệu báo cáo của Plan cho thấy những thay đổi mạnh mẽ và nhanh chóng sau chiến dịch của mình.
Theo báo cáo, ở Campuchia, khoảng 7 triệu người - 56% dân số - lấy lại được giấy khai sinh của họ chỉ trong 10 tháng.
Một khu vực ở Indonesia, tỷ lệ đăng ký khai sinh tăng từ 3% đến 72% trong hai năm.
Báo cáo cũng thuật lại chi tiết một phụ nữ ở Cộng hoà Dominica đi bộ 120km chỉ để đăng ký khai sinh cho con mình như thế nào.
Chiến dịch đã tiến hành bằng nhiều cách nhằm ngăn chặn số người tảo hôn diễn ra ở Bangladesh.
Bố mẹ của Jhasoda, 13 tuổi, dù không được sự chấp thuận của cô, đã sắp xếp để cô kết hôn chỉ vì 435 đôla của hồi môn. Họ cho rằng cô đã lớn tuổi.
Hoàn cảnh của Jhasoda đã gây sự chú ý của các quan chức địa phương ở vùng Khampara (Bangladesh). Họ không thể làm nhiệm vụ bởi vì cô không có giấy khai sinh và họ nhận ra đây là một vấn đề nghiêm trọng.
Từ đó, các quan chức đứng đầu đã can thiệp cho Jhasoda và lập nên điểm đăng ký làng. Vì vậy Jhasoda không phải kết hôn sớm.
Hậu khai sinh
Bà Kassam đề nghị các chính phủ cải thiện luật pháp - để việc đăng ký khai sinh thuận lợi hơn và bảo đảm thông tin là đúng đắn phù hợp và là yếu tố chủ chốt trong chiến dịch UBR.
Lý do nhiều người Campuchia có được giấy khai sinh trong thời gian ngắn như vậy là nhờ chính phủ tiến hành các hoạt động tăng cường nhận thức và tạo điều kiện dễ dàng cho đăng ký khai sinh. Bà giải thích. Và thủ tục đăng ký không phải là một tiến trình khó khăn.
Tuy nhiên, Plan International còn gặp một số khó khăn về hậu cần như ở những khu vực biên giới Tây Bắc Pakistan khi thực hiện quá trình đăng ký cho mọi người. Hơn một triệu người ở khu vực xa xôi hẻo lánh đó hiện nay đã có giấy khai sinh.
“Người dân hiểu được tầm quan trọng của giấy khai sinh, và sẽ đăng ký, nhất là khi quá trình đăng ký dễ dàng hơn”, bà nói.
Vấn đề là việc giữ gìn giấy chứng nhận ở một khu vực như vậy còn nhiều khó khăn bởi đây là những nơi dễ xảy ra xung đột và thảm hoạ thiên nhiên.
Thế nhưng có một vài ý tưởng điển hình, ví dụ một dự án ở Tanzania được thực hiện theo cách quét trên máy tính mọi giấy chứng nhận khai sinh, chứng tử và kết hôn, vì vậy họ luôn giữ được hồ sơ.
  • Quốc Toản (Theo BBC)